Yol-nəqliyyat hadisələrinin ayrı-ayrı makroiqtisadi göstəricilərə təsirinin kəmiyyət qiymətləndirilməsi

Çapdan qabaq
Məqaləni yüklə

Xülasə

Tədqiqatın məqsədi 2024-cü ilin məlumatları əsasında Azərbaycanda yol-nəqliyyat hadisələrinin (YNH) makroiqtisadi təsirinin ayrı-ayrı kanallarını kəmiyyət baxımından qiymətləndirməkdir. Yol-nəqliyyat hadisələrinin məcmu sosial-iqtisadi dəyərinin müəyyən edilməsinə əsaslanan ənənəvi yanaşmadan fərqli olaraq, tədqiqatda diferensiallaşdırılmış hesablama yanaşması tətbiq olunur. Bu yanaşma əmək və kapital amillərinin sıradan çıxması nəticəsində istehsal itkilərinin, zərərçəkənlərin məşğulluqdan potensial kənarlaşmasının, habelə YNH-nin nəticələri ilə bağlı və potensial olaraq dövlət sektorunun xərclərinə aid edilə bilən resursların ayrıca qiymətləndirilməsini nəzərdə tutur. Hesablamalar Azərbaycanın rəsmi statistik məlumatlarına, Dünya Bankının tədqiqatının parametrlərinə və müvafiq milli məlumatların olmadığı hallarda istifadə olunan xarici qiymətləndirmə əmsallarına əsaslanır. Əldə edilmiş nəticələr göstərir ki, YNH nəticəsində əmək və kapital amillərinin sıradan çıxması ilə əlaqədar hesablanmış istehsal azalması ÜDM-in təxminən 0,026%-ni təşkil edir. Bundan əlavə, məşğulluqdan potensial kənarlaşma ümumi məşğul əhalinin təxminən 0,054%-i səviyyəsində qiymətləndirilmişdir. Potensial olaraq dövlət sektoruna aid edilə bilən resursların hesablanmış həcmi dövlət büdcəsi xərclərinin təxminən 0,21%-ni təşkil etmişdir. Tədqiqatın elmi yeniliyi YNH-nin istehsala, məşğulluğa və dövlət sektorunun resurslarına təsirinin ayrıca kəmiyyət qiymətləndirilməsindən və əldə edilmiş nəticələrin Azərbaycanın müvafiq makroiqtisadi göstəriciləri ilə müqayisəsindən ibarətdir.